Uit ou Reisbeskrywinge: Dagverhale en ander letterkundige bronne oor die Kaap
Uit ou Reisbeskrywinge is ’n bloemlesing wat W. Blommaert in 1922 saamgestel het om die vroegste hoofstukke van die Suid-Afrikaanse geskiedenis lewend en aanskoulik aan skole en die algemene leser te bring. In plaas van ’n deurlopende verhaal versamel hy oorspronklike dagverhale, joernale en reisbeskrywinge en laat hy die ou Hollandse tekste onveranderd, met enkele Portugese stukke in Afrikaans oorgesit. Elke uittreksel kry ’n inleiding wat sy agtergrond en belang verduidelik. So beleef die leser die dood van Francisco d’Almeida aan die Tafelbaai, die skipbreuk van die Sint Johannes, dele uit Jan van Riebeeck se dagverhaal, die rampspoedige reis van die Gouden Buys en ’n leeu-avontuur uit Starrenburg se joernaal.
Die bundel beklemtoon die kultuurhistoriese waarde van eerstehandse bronne en die oortuiging dat die verlede eers werklik word wanneer ’n mens die oorspronklike geskrifte self lees. Dit weef avontuur en anekdote saam met ernstige geskiedskrywing, en bewaar seldsame tekste wat andersins onder stof in biblioteke sou bly lê. Daarmee bring dit besieling en onmiddellikheid in die geskiedonderrig oor die Kaap se eerste eeue.
How it begins
Die doel van hierdie uitgawe is om dele van die Suid-Afrikaanse Geskiedenis in ’n meer direkte en aanskoulike vorm aan skole en die algemene lesende publiek te gee. Ons meen dat dit in ’n groot behoefte sal help voorsien. Of die behoefte ook assulks gevoel word, sal nog moet blyk. Dit is in elk geval waar dat wie die Geskiedenis regtig wil geniet en met vrug beoefen, met die ou oorspronklike geskrifte moet kennismaak; want in hulle lewe waarlik die gees van vervloë tye, en deur hulle word die verlede vir ons werklikheid. Om die leser meer in die gees van die tyd te laat kom, het ons trouens nie geaarsel nie om die originele Hollandse tekste onveranderd te laat of ’n ou Hollandse vertaling te reproduseer waar die oorspronklike geskrif in ’n vreemde taal opgestel was. In party gevalle, b.v. die Portugese tekste, was dit nie moontlik nie, omdat daarvan alleen gebrekkige en onvolledige Hollandse vertalings bestaan. Ons het hulle dan ook in Afrikaans oorgesit. Al die stukke het reeds in druk of herdruk verskyn, maar in werke wat seldsaam geword het of in versamelings wat vir die gewone leser, ver van biblioteke verwyderd, moeilik toeganklik is. Uit uitgawes soos b.v. Reizen in Zuid-Afrika van dr. E. C. Godée-Molsbergen, wat eers kort gelede verskyn het en nog in die handel is, het ons met opset niks oorgeneem nie.
Text from Project Gutenberg, public domain.