Boesman-Stories, Deel 2. Dierstories en ander verhale
Boesman-Stories, Deel 2 is ’n versameling Boesman-volksvertellings wat G. R. von Wielligh in die vroeë twintigste eeu uit die mond van ’n Transvaalse Boesman opgeteken het. Hierdie deel, met die ondertitel Dierstories en ander verhale, sit die reeks voort met vertellings soos “Kraai se Vernedering” waarin diere praat, van gedaante verander en hulle rolle speel soos op ’n alledaagse toneel: Leeu is die magtige gesaghebber, Tier volg in rang, Wolf is die onbeskaamde indringer en Jakkals die bangbroek-bedelaar. Elke storie is in wese ’n karakterskets, ru maar natuurgetrou opgeteken.
Die verhale weerspieël die volkskarakter van die Boesman as kind van die natuur, kunstenaar en digter wat natuurklanke naboots. Von Wielligh wou wetenskap, vermaak en egte volkskarakter versoen sonder om die materiaal te veel te “saag en skaaf”. So bewaar die bundel ’n kosbare stuk inheemse mondelinge erfenis wat andersins verlore sou gegaan het, en bied dit ’n blik op ’n wêreldbeskouing waarin mens en dier naatloos in mekaar oorvloei.
How it begins
Om die volksvertelling van Boesmans te geniet, moet die toehoorder of leser volkome met die karakter van dié nasie bekend wees. Ons het in die twee Deeltjies wat nou in hande van die publiek is, en met die twee wat hul spoedig sal opvolg, nie alleen getrag om die blote stories te vertel nie, maar het ook terselfdertyd gestreef om die volkskarakter te weerspieël. Dus, ná ons al vier deeltjies Boesman-Stories deurgelees het, sal ons hierdie besondere volksvertellings na waarde weet te skat. Ons het êrens reeds daarop gewys dat daar wel deeglik verskil bestaan tussen die maniere waarop Hottentots en Boesmans hulle stories vertel. Die Hottentot is ’n pretmaker (humoris) en verstaan die kuns om eienaardighede van diere op grappige wyse te verklaar. Hy tree op as spottekenaar (karikaturis) en lewer ons spotprente (karikature) van ’n taamlik goeie gehalte. Die Boesman, daarenteen, is weer ’n kunstenaar (arties), en wel na eie kultuur—hoe laag dit ook al mag wees. Hy is selfs musikant en digter wat die natuurklanke getrou kan naboots. Waarlik, hy is ’n kind van die natuur; en sy taal is ’n gawe van God alleen aan hom geskenk, sodat hy hier nie nodig het om van ander te leen nie. Hy graveer of skilder voorwerpe soos hy dié in die natuur aantref—sonder om pogings aan te wend om daarop te verbeter.
Text from Project Gutenberg, public domain.