Oom Gert Vertel en Ander Gedigte
Oom Gert Vertel en Ander Gedigte is C. Louis Leipoldt se debuutbundel, oorspronklik in 1911 uitgegee. In die titelgedig vertel die ou oom Gert, op sy stoep, aan 'n jong luisteraar van die Anglo-Boereoorlog en die tragiese lot van twee jongmense in sy sorg—'n verhaal wat met stadige, alledaagse woorde 'n diep wond blootlê. Rondom hierdie kernvers staan 'n verskeidenheid ander gedigte, party oor die natuur en die Boland, ander oor verlies, dood en die naskokke van die oorlog wat, soos Leipoldt self in sy voorrede sê, geskryf is terwyl die donder van die Engelse kanonne nog in sy ore was.
Die bundel staan as een van die hoekstene van die vroeë Afrikaanse poësie en het help bewys dat Afrikaans 'n volwaardige letterkundige taal kon wees. Sentrale temas is oorlogsleed, rou en versoening, liefde vir die land en sy mense, en die spanning tussen onthou en vergewe. Leipoldt se eenvoudige, gespreksagtige toon maak die werk toeganklik én aangrypend, en daarom bly dit vandag nog 'n belangrike getuienis van 'n volk se stem.
How it begins
As 'n mens 'n Voorrede skrywe, dan het hy die reg om van homself te praat. Ek wil egter van die reg afsien, want van myself is daar niks te vertel nie. Slegs dit: hoe ek daartoe gekom 't om die bundel rympies te laat druk. En miskien is dit nodig, dat ek die leser 'n verklaring van sulke astrantheid gee. Vir jare het ek my vermaak met versies draai en met die loop van tyd het ek 'n hele boel van die rympies in my tafellaai opgegaar. Dit was, en is, 'n onnosel vermaak, waarmee ek net maar myself gekwel 't, deurdat ek somtyds nie 'n rym in die hande kon kry nie, en nog meer kere nie goed in woorde kon uitdruk, wat ek gevoel en ondervind 't. Toe het ek terloops eenmaal met my vrind Smith oor ons taal gepraat, en hom ook een en ander van my versies gewys. Hy was vrindelik genoeg om te sê, dat dit hom geïnteresseer het; en later het hy my wysgemaak, dat dit ook miskien andere van ons mense kon interesseer. Hy het sommige van die rympies uitgekies—dié wat in die volgende bladsye staan—en het my gehelp om dit vir die pers klaar te maak.
Text from Project Gutenberg, public domain.