Het boek van Siman den Javaan / Een roman van rijst, dividend en menschelijkheid
Het verhaal speelt in de arme desa Tjidamar, in de Preanger op Java, waar de oude Pah Rekso en zijn twintigjarige zoon Siman een schraal bestaan leiden. De rijstvelden geven steeds minder op door watergebrek, de oogsten falen en de schaarse bezittingen van het gezin verdwijnen één voor één naar het pandhuis. Tegen deze achtergrond van toenemende armoede en onmacht volgt de roman hoe Siman, de eenvoudige Javaanse boer, vermalen wordt tussen droogte, schulden en de drukkende eisen van het koloniale bestuur en de plantersbelangen.
Het boek is een aanklacht tegen het koloniale uitbuitingsstelsel in Nederlands-Indië, waarin rijst en dividend zwaarder wegen dan menschelijkheid. Douwes Dekker benadrukt nadrukkelijk dat elk relevant détail waar is en biedt de regeering zijn gegevens aan, waardoor het werk evenzeer pamflet als roman is. Het toont het lijden van de gewone Javaan tegenover winstbejag en onrecht, en plaatst zich in de traditie van geëngageerde Indische literatuur die opkomt voor de rechtelozen en het geweten van de kolonisator wil wakker schudden.
How it begins
De auteur stelt er prijs op, te verklaren dat elk détail in zijn verhaal, hetwelk van invloed kan zijn op de strekking ervan, waar is. Voor overdrijving heeft hij zich zorgvuldig gehoed. Hij zou in staat zijn om, door het met hun waren naam aanduiden van vele schuldigen, aan zijn pleidooi meerder kracht bij te zetten, doch liet dit vooralsnog na, wijl men hem bij een eventueel rechtsgeding stellig niet in de gelegenheid zou stellen, de waarheid van zijn beschuldigingen in rechte te bewijzen. De gegevens, welke hij bezit, zal hij gaarne ter beschikking stellen van de regeering. ⁂ De vertaling der Javaansch-Maleische woorden kon niet door den auteur zelf bezorgd worden. Mocht daarin dus, onverhoopt, een fout ingeslopen zijn, zoo mag dit hem niet aangerekend worden. HET BOEK VAN SIMAN DEN JAVAAN. Pah Rekso rookte zwijgend zijn kaoengstrootje. 1 Droef staarden zijn oude oogen over de sawahs: stoppelvelden, nu de oogst was binnengehaald. Heel in de verte projecteerden zich de rustige bergen tegen den klaren hemel, waaruit de zon reeds verdwenen was. Zij zaten voor hun huisje, Pah Rekso en zijn twintigjarige zoon Siman. Een armoedige woning was het, als de meeste woningen in de desa 2 Tjidamar. De geheele desa was in waarheid niet meer dan een gehucht, een van de vele in de afdeeling Warnaleutik.
Text from Project Gutenberg, public domain.