Nederlandsche Sagen en Legenden
Het Vrouwtje van Stavoren, heksen en reuzen, kabouters en zeemeerminnen, weerwolven en witte wijven: in deze bundel verzamelt Josef Cohen de volkssagen en legenden uit alle Nederlandse streken, van het geheimzinnige Friesland tot het rijke Limburg. Maar Cohen wil meer dan navertellen. Hij heeft de verhalen zelf uit de mond van het volk gehoord en probeert niet alleen de woorden, maar ook de ziel der folklore te vangen: de stem, het gebaar, de huivering bij het haardvuur. Zo geeft hij de oude vertellingen door zoals hij ze ontving, grappig, weemoedig, geheimzinnig, al naar hun aard.
Het boek is een liefdevol pleidooi voor de verbeelding tegenover het nuchtere realisme en de koele logica van de grote stad. Cohen ziet in elke sage een menselijk gevoel dat gestalte krijgt, een antwoord op de gevaren van natuur, samenleving en het eigen gemoed. Daarmee bewaart hij niet alleen verdwijnend volksgeloof, maar eert hij de naamloze kunstenaars onder het volk en de rijke verteltradities die het Nederlandse landschap eeuwenlang hebben bezield.
How it begins
Het is niet de eerste maal, dat de Nederlandsche Sagen en Legenden in een bundel worden vereenigd. Maar wel is het de eerste maal, dat iemand in Nederland zich ten doel stelt, ook de ziel der folklore te ontdekken. Wetenschappelijk is 't hart van ons volk genoeg beschreven; deze arbeid echter wil meer. Dikwijls heb ik menschen hooren vertellen, en dan dacht ik: het zijn niet alleen de woorden, die het verhaal vormen, maar het is ook de stem, en voor alles het gebaar. Weet gij, wat een gebaar kan doen? Poover is dikwijls de woordkeus van den verteller, schriel zijn stem … maar het gebaar! Wist ge, dat er zoovele kunstenaars onder het volk zijn? Sommigen dezer sagen en legenden zijn verdroomd in 't groote hart van Nederland. Velen leven nog onder de “denkers,” zooals iemand ze mij noemde. Smartelijk schrijf ik, dat soms de sage vergaat, wanneer ze gedrukt is. Ik ben niet de eerste, die dit constateer. En toch—niet op mij zal deze schuld rusten. Ik wil vertellen, zooals ik het zelve heb gehoord, grappig, sentimenteel, rhetorisch, weemoedig, zenuwachtig, angstig, geheimzinnig, met stil of met druk gebaar, al naar den aard. Geheimzinnig steeds, zooals 't haardvuur vlamt en de vlammen hoog op spelen bij den rood-koperen ketel.
Text from Project Gutenberg, public domain.