Nederlandsche Volkskunde
Nederlandsche Volkskunde van Jos. Schrijnen voert de lezer mee op een tocht door het land van de folklore: de overgeleverde gebruiken, sagen, sprookjes, legenden en het volksgeloof van Groot-Nederland. Schrijnen betreurt hoe de nuchtere, prozaïsche moderne tijd — van stoom, elektriciteit en fabrieksrook — de poëzie van het oude volksleven dreigt uit te dooven. Tegen die achtergrond beschrijft, verzamelt en verklaart hij de menigvuldige uitingen waarin het volkskarakter zich weerspiegelt, en speurt hij naar hun herkomst en ontwikkeling, met bijzondere aandacht voor het rijke Zuid-Nederlandse erfgoed.
Het werk is een liefdevol pleidooi voor waardering van den eigen volksaard, dat het heden wil ontraadselen door het verleden. Schrijnen ziet in de studie van de volksziel een middel om echte vaderlandsliefde te wekken en de kloof tusschen volk en hooger beschaafden te overbruggen. Daarmee blijft het een belangrijk getuigenis: het bewaart wat overbeschaving en banaliteit dreigden weg te vagen, en toont hoe diep het heden geworteld is in de gewoonten, het geloof en de verbeelding van het gewone volk.
How it begins
“ Unsere Zeit ist klug, aber arm ” zegt Paul Keller in een zijner aantrekkelijkste romans, die als titel voert: Das letzte Märchen. Daarin wil hij alles redden, wat nog jong, wat nog kind in hem is, daarin wil hij meetroonen naar het sprookjesland allen, wien de kinderziel nog uit de oogen lacht, wien het oude kinderhart nog enkele malen klopt in den boezem, die vaak nog een onbepaald heimwee voelen en met zachten weemoed herdenken de oorden van kinderspel en kinderlust; die niet te trotsch zijn, en ook niet te arm, om een onbezorgden sprookjestocht te ondernemen, en in rijpere dagen gaarne nog eens willen aanschouwen hun prille wonderlanden, thans met een anderen lichtglans overgoten. Inderdaad—arm is onze tijd en arm ons leven te midden van de wonderen der wetenschap! Arm is onze tijd, arm en kil en nuchter, gladstrijkend, waar hij het vermag, tot de zwakste sporen van eigen aard in zeden en gebruiken, doovend tot de laatste sprankjes poëzie, die nog opvonken uit de gulden schatkamers van sprookjes, sagen en legenden. Wat een tiental eeuwen niet vermochten, dat vermag helaas! stoom en elektriciteit en ... aviatiek, dat vermag onze prozaïsche, hoogwijze, cynisch-onverschillige tijdgeest. De romantiek past kwalijk in een eeuw van triomfeerend realisme. Laat ze vluchten naar de diepste schuilhoeken,—de zoeklichten der wetenschap hebben haar spoedig achterhaald.
Text from Project Gutenberg, public domain.