De Nederlandsche Geslachtsnamen in Oorsprong, Geschiedenis en Beteekenis
In dit boekwerk verzamelt en onderzoekt Johan Winkler de hedendaagsche nederlandsche geslachtsnamen naar hun oorsprong, geschiedenis en beteekenis. Jarenlang bracht hy bouwstoffen byeen uit alle gewesten — uit Vlaanderen zoo wel als uit Friesland, uit Holland, Brabant, Limburg, Zeeland en Gelderland — geput uit adresboeken, plaatselike nieuwsbladen en ambtelike lijsten. Op taalkundigen grondslag ontleedt hy de namen, toont hun friesche, hollandsche en zuidnederlandsche wortels, en verklaart hoe maagschapsnamen door de eeuwen heen ontstonden en zich wyzigden. Bewust hield hy zyn werk zuiver nederlandsch, zonder hoogduitsche bronnen te raadplegen.
Het boek behandelt taal, afstamming en volksaard als nau verweven thema's: namen weerspiegelen de geschiedenis, herkomst en eigenaardigheid van een volk. Winkler schryft in zyn eigen friesch-gekleurde taal, uit liefde voor »vryheid, blyheid”, en wil een braak liggend veld van onderzoek ontginnen. Het werk blyft waardevol als pionierende, echt eigen-nederlandsche studie naar wie wy zyn en hoe onze namen dat verraden.
How it begins
In dit boekwerk bied ik mynen land- en volksgenooten de vrucht aan van myne onderzoekingen en navorschingen op taal- en geschiedkundig gebied, naar den oorsprong, de geschiedenis en de beteekenis der hedendaagsche nederlandsche geslachtsnamen. Moge dit werk met zoo veel genoegen aanveerd worden, als waar mede het geschreven is! Maar dit is naueliks te denken. Immers byzonder veel genoegen verschafte my het opstellen van dit namenboek. Allerlei verrassende, ten deele ook belangryke uitkomsten verkreeg ik, vooral op taalkundig gebied, by myne navorschingen in deze zake. En dies leverde my mijn arbeid zoo veel genot op, dat ik hier wel mag herhalen, wat ik in 1873 schreef by ’t voleindigen van mijn Algemeen nederduitsch en friesch Dialecticon . Te weten deze woorden: »de arbeid, aan mijn boek besteed, was my zoo aangenaam »(en leerrijk)”, dat, waneer door een of ander ongelukkig toeval mijn handschrift, terstond na dat ik de laatste letter er van op het papier zette, was vernietigd of verloren geraakt, ik my toch voldoende voor mijn werk beloond zoude gerekend hebben, door het genot dat ik er door gesmaakt had.” De Nederlanders in ’t algemeen hebben tot nog toe, in wetenschappeliken zin, weinig aandacht aan hunne geslachtsnamen geschonken. Immers meen ik dit te mogen afleiden uit de omstandigheid dat zy er zoo weinig over geschreven hebben.
Text from Project Gutenberg, public domain.