De Leeuw van Vlaanderen / Of de Slag der Gulden Sporen
In 1838 publiceerde de zesentwintigjarige Hendrik Conscience deze historische roman, waarmee hij meteen een ongekende populariteit verwierf. Het boek voert de lezer terug naar het begin van de veertiende eeuw, toen Vlaanderen verstrikt raakte in een bittere strijd tegen de Franse koning Filips de Schone. Tegen de achtergrond van verraad, bezetting en verzet leeft het verhaal toe naar de Guldensporenslag van 1302 bij Kortrijk, waar het Vlaamse volk, ambachtslieden en boeren, een vernederende nederlaag toebrengt aan de geduchte Franse ridderschap. Geen enkele held draagt het verhaal; het is veeleer een heel volk dat zegeviert.
De Leeuw van Vlaanderen is doortrokken van vaderlandsliefde en nationaal bewustzijn. Met meeslepende massataferelen en een onverholen didactische, bezielende verteltrant wilde Conscience de Vlaming wakker schudden voor zijn eigen identiteit en eigenwaarde. Het werk werd zo een hoeksteen van de Vlaamse beweging en blijft een krachtig getuigenis van romantische volksverbondenheid.
How it begins
In 1837 had Hendrik Conscience zijn eerste roman, In 't Wonderjaer, gepubliceerd, en wel in het "Vlaemsch"—wat toen zonder meer een politieke daad was. In datzelfde jaar verdiepte hij zich in een toen zeer actuele geschiedenis: de slag der gulden sporen. De Leeuw van Vlaenderen verscheen (in drie banden) in 1838 en kende een voor die tijd opzienbarend succes. Conscience is dan 26 jaar en geniet op slag een niet meer geëvenaarde populaire bijval. Het geheim van zijn succes? Hij moet zijn volk, zowel de Vlaamse, politiek bewuste, intellectuele middenstander als het "mindere volk" dat nog amper kon lezen (en de Leeuw nog voor een aantal jaren vooral zou moeten horen voorlezen) intens geraakt hebben in een bepaalde gemoedslaag. De kern van het boek is de nationaal-politieke bezieling, die de verteller van de Leeuw op zijn lezers overdraagt met een onweerstaanbaar emotioneel engagement. De Leeuw is een uitermate representatief staal van Consciences kunst, d.w.z. een mengeling van "schilderende" en "onderwijzende" letterkunde. Door het machtig verleden van Vlaanderen in fors geborstelde (massa-)taferelen op te roepen wil hij de Vlaming bewust maken van zijn nationale identiteit en eigenwaarde en hem wakker maken voor de Vlaamse zaak, toen zo bedreigd in een door de Franstalige bourgeoisie gedomineerde Belgische staat. Door hem te leren lezen wilde Conscience de Vlaming leren klauwen.
Text from Project Gutenberg, public domain.