Balarilang Tagalog
Si Mamerto Paglinawan, kawani ng pahayagang “Taliba,” ay sumulat ng “Balarilang Tagalog” noong 1910 bilang unang masusing pag-aaral ng tuntunin ng wikang Tagalog. Inihandog niya ito sa buong Katagalugan, ang lahi nina Lakang-Dula, Balagtas, Rizal, at Bonifacio. Sinuri ng aklat ang wastong pagsasalita at matuwid na pagsulat sa mayamang wika ni Balagtas, kasama ang mga katawagang gaya ng pangdiwà at iba pang bahagi ng pananalita na bahagya nang naiiba sa makabagong balarilang Filipino ngayon. Isinulat ito sa lumang Tagalog na gumagamit ng titik g̃ (na may tilde), tulad sa mga salitang ng̃, mg̃a, at ng̃ayón.
Higit sa isang teksbuk, ang aklat ay panawagan sa pagmamahal at pagtatanggol ng sariling wika sa panahon ng pananakop ng Amerika, nang ituro ang Ingles sa mga paaralan habang nakaligtaan ang katutubong salita. Para kay Paglinawan, ang wika ang diwa at kaluluwa ng bayan, at minithi niyang ito ang maging tunay na wika ng sangkapilipinuhan. Mahalaga ito bilang naunang hakbang sa pagtatampok ng wikang Filipino.
How it begins
Ang tekstong ito ay nasa lumang Tagalog, na gumagamit ng titik g na may tilde sa ibabaw (g̃), na makikita halimbawa sa mga salitang ng̃ , mg̃a , at ng̃ayón . Kung hindi maayos na nakikita ang titik g̃ , tiyaking UTF-8 ang nakasaad na file encoding sa iyong browser . Maaari ring kailangang palitan ang font na iyong gamit. Kung hindi sapat ang mga paglutas na ito, gamitin na lamang ang Latin-1 na bersyon ng e-text na ito. Ang tekstong ito ay nasa lumang Tagalog, na gumagamit ng titik g na may tilde sa ibabaw (g̃), na makikita halimbawa sa mga salitang ng̃ , mg̃a , at ng̃ayón . Kung hindi maayos na nakikita ang titik g̃ sa iyong e-book reader , maaaring kailangang palitan ang font na iyong gamit. Maaari ring gamitin na lamang ang Latin-1 na bersyon ng e-text na ito. Maraming pagkakaiba ang mga katawagang ginamit ng may-akda doon sa mga ginagamit sa kasalukuyan sa makabagong balarilang Filipino. Halimbawa ay ang pangdiwà ng may-akda ay tumutukoy sa noun sa Ingles, nguni’t sa makabagong balarila ang pandiwa ay verb sa Ingles. BALARILANG TAGALOG Balarilang Tagalog SINULAT NI MAMERTO PAGLINAWAN Katulong sa “Taliba” at sa iláng páhayagáng litáw sa Maynilà. UNANG PAGKÁLIMBÁG MAYNILÀ.— S. P. Limbagang Magiting ni Honorio López. Daáng Anloague, blg.
Text from Project Gutenberg, public domain.