Ang Singsing nang Dalagang Marmol
Sa gitna ng Himagsikan noong 1899, matapos ang madugong labanan ng mga Tagalog at Amerikano sa Kingwa, Bulakan, natagpuan ng tagapagsalaysay ang isang sugatang bayaning Tagalog na nagngangalang Pusò sa isang bahay-gamutan sa Sibul. Bago malagutan ng hininga, ipinagkatiwala ni Pusò ang isang singsing at ang lihim na kasaysayan ng kanyang pag-ibig kay Liwayway, ang magandang dalaga ng Baliwag na tinaguriang "Dalagang Marmol" dahil sa taglay nitong tila batong tigas ng kalooban. Inilalahad ng kuwento ang kanilang pagmamahalan sa panahon ng digmaan at sakripisyo para sa bayan.
Higit pa sa pag-ibig, sumasagisag ang Dalagang Marmol sa kapalaran ng Filipinas at sa diwa ng bayang Tagalog—malamig at mahirap ligawan, ngunit handang magtiis ng lahat kapag tunay nang umibig. Pinagtatagni ng akda ang romansa, kabayanihan, at masusing paglalarawan ng ugali ng babaeng Pilipino, kaya nananatili itong mahalagang bahagi ng panitikang Tagalog at alaala ng ating kasaysayan.
How it begins
[Paalala ng nagsalin: May kilay ang mga salitang "ng, mga," at iba pa upang ipakita ang dating estilo sa pag-sulat ng Tagalog na sa ngayon ay hindi na ginagamit. Hinayaang manatili sa edisyong ito ang mga pagakakamali sa orihinal na pagkakalimbag.] Kathâ ni ISABELO DE LOS REYES ANG SINGSING NANG DALAGANG MARMOL Ó SI LIWAYWAY NG BALIWAG MGA NANGYARI SA PAGHIHIMAGSIK Ipinagbibili ng 20 cts. sa daang P. Rada, 467, Tundo. ANG SINGSING NANG DALAGANG MARMOL Man~ga nangyari sa Paghihimagsik SINULAT MUNA SA WIKANG TAGALOG N~G KAGALANGGALANG NA ISABELO DE LOS REYES SA PAHAYAGÁNG Ang Kapatid ng Bayan, BAGO ISINALIN NIYÁ SA WIKANG KASTILA SA PINAKA FOLLETIN NANG El Grito del Pueblo NOONG TAÓNG 1905. SAPAGKÂ'T NAWALÂ ANG UNANG ORIGINAL, AY MULING SINALIN SA WIKANG TAGALOG NI CARLOS B. RAIMUNDO MANILA 1912 TIP SANTOS Y BERNAL Ave. Rizal 414 Sta. Cruz Hon. Isabelo de los Reyes SA KAY LIWAYWAY N~G BALIWAG.
Text from Project Gutenberg, public domain.