De complete werken van Joost van Vondel. Het Pascha
De oude wijze heidenen, zo opent dit voorspel, gebruikten het toneel om door verbeelde geschiedenissen de mensen deugd te leren en hun te tonen hoe alle goed beloond en alle kwaad gestraft wordt. Vanuit die gedachte vertelt Vondel het bijbelse verhaal van Pascha: de verlossing van het volk Israël uit de slavernij van Egypte. Mozes leidt het volk weg onder de tirannie van Farao, door de wonderbaarlijke doortocht van de Rode Zee, terwijl het Egyptische leger in de golven ten onder gaat. Het stuk besluit met lofzang en dankbaarheid voor de bevrijding.
Vondel verbindt dit oudtestamentische verhaal nadrukkelijk met de verlossing door Christus: de uittocht is een voorafbeelding van de redding die de Messias brengt. Daarnaast klinkt het thema van de vergankelijkheid — "al ijdelheid" — en van de wereld als toneel, waarop ieder zijn rol speelt tot de dood hem wegrukt. Als een van Vondels vroegste drama's toont dit werk al zijn streven om vermaak en stichting te verenigen, en markeert het het begin van zijn grote bijdrage aan de Nederlandse toneelliteratuur.
How it begins
De oude wijze Heidenen, aanmerkende den aard en de verdorvenheid des menschen, en ziende hoe traag vast [1] een ieder was, om langs de trappen der deugden op te klimmen, en omhoog te stijgen in al hetgene wat loflijk en heerlijk bij hun mocht genaamd worden, als zijnde eenen al te steilen berg; zoo hebben zij in alle manieren getracht, door zekere middelen een ieder te brengen tot een goed, zedig, en natuurlijk burgerlijk leven; hetzij door eenige poëtische fabelen en versierde [2] gedichten, of door andere bekwame regelen en wetten. Dan [3] onder andere hebben zij voor goed ingezien de manier van eenige oude historiën of vergeten geschiedenissen wederom te ververschen, en vooral de wereld op het tooneel te stellen: om alzoo door zekere aardig toegemaakte [4] beelden en personen, levendig uit te drukken en na te bootsen hetgeen tijd en oudheid, met veel verloopen eeuwen en afgemaaide jaren, bijkans uit het geheugen gewischt hadden, in voegen alsof die eerst tegenwoordig geschiedden.
Text from Project Gutenberg, public domain.